Joseba Irazu Garmendia, Bernardo Atxaga izenez ere ezaguna (Asteasu, 1951), XX. mendeko euskal idazlerik ezagunena bilakatu da. Ekonomian lizentziatua, euskarako irakasle, ekonomialari eta liburu saltzaile izan zen ogibidez idazten hasi aurretik. 80. hamarkadan hasi eta gaur egun ere idazten dihardu. Azken egun hauetan, gainera, hiru gertakizun garrantzitsuren ardatz izan da: Euskaltzaindiako kide izateko proposatua izan da, eta bere eleberrietako bi, Obabakoak eta Zeru horiek, zinerako egokituak izan dira.

1972an ergitaratu zituen bere lehenengo olerkiak euskaraz. Lau urte beranduago bere lehen nobela idatzi zuen, Ziutateaz, eta 1987.urtean, Etiopia. Garai honetan, Pott banda ko partaide izan zen, izen bereko aldizkarian bere lanak argitaratuz, Joseba Sarrionandia eta Ruper Ordorikarekin elkarlanean.

Asteasuarrak genero guztiak ukitu ditu, olerkigintzatik hasi eta narratibara arte, azken hau, gazteei, haurrei, helduei… zuzendurik. Bere idazlanen artean Obabakoak (1988), Sugeak txoriari begiratzen dionenan (1997), Bi letter jaso nituen oso denbora gutxian (1984), Bi anai (1985), Gizona bere bakardadean (1993) eta Soinujolearen semea (2003) dira aipagarrienak. Hauez gain, Zeru horiek (1995) dugu, film bihurturik Biarritzeko FIPA jaialdian ikusi ahal izan duguna. Baina, arestian aipatu dugun legez, hau ez da zineman ikusi dugun Atxagaren lan bakarra, hain ezaguna den Obabakoak adaptatua ikusteko aukera ere izan baikenuen duela hilabete batzuk (euskaljakintzan horri buruzko aipamen batzuk ere egin genituen).

Lehen esan bezala, Euskaltzaindiako partaide diren Xabier Kintana, Ana Toledo eta Jose Luis Lizundiak hil berri den Juan Mari Lekuonaren postua hartzeko proposamena aurkeztu dute. Hauek Bernardo Atxagak egindako literatura merezimendua azpimarratu nahi dute, baita Euskal Herriko mugez gaindi duen ospea ere. Horri jarraiki, bozketa martxoaren 31n burutuko da. Euskaltzaindiak, bere lan zabala azpimarratu nahi du, euskararen bultzatzaile sutsua izana. Hau gutxi balitz, hizkuntzaren erabilera egokia eta bere obra 20 hizkuntza ezberdinetara itzulia izana goraipatzen dute.

Aipatu ere, hainbat sari ezberdin irabazi dituela Obabakoak nobelarengatik, besteak beste; Euskadi Saria, Kritikaren Saria eta Prix Millepages Saria. Halere, ezin esan dezakegu gauza bera Montxo Armendarizen Obaba filmagatik atzo ez baitzen garaile suertatu Goya sarietan…

Ez nuke amaitu nahi aipatu gabe, aurten ikusten ari garenez, gaur egun euskal literatura autore interesgarri anitzez josia dagoela. Euskaljakintzakook autore ezberdinak irakurtzen ari gara eta ikasturtean zehar emango dizuegu beraien berri. Ea denon artean euskal literaturari bultzadatxo bat ematen diogun..

Hemendik, bada, zorionak Atxagari eta ea writelyn denon artean idatzi dugun narrazio laburra irakurtzen duzun, gustatuko zaizu eta!!!

Informazio gehiago:

Bere lanak

Euskaltzaindiarako izendapenaren inguruko beste iritzi batzuk

San Juan Bosko izenez ezagutzen den jai berezia ospatu zuten atzo Goierriko ehunka ikaslek. Jakintza Ikastolako ikasle eta irakasleak ez ginen gutxiago izan eta goizean goizetik ospatu genuen.

Goiztiar ibili ginen 08:30ean klase hasiera baikenuen eta lehen hiru klaseak ematea beste erremediorik ez genuen izan. Beste ikastetxe batzuen inbidia ahaztu nahian, atseden ondorengo ekintzek arrakasta itzela izan zutela ezin ukatu: saskibaloia, futbol, eskoba, mus eta beste joko aunitzetan parte hartu genuen ikasle zein irakasleek. Behin ekintza ezberdinak burutuz goiza igarota, sabela bete asmoz, 55 bat lagun elkartu ginen trena hartu eta Ormaiztegi aldera ihes egiteko. Bertan nahikoa jan eta oraindik asmatzeke dauden asmakizun batzuen ondoren, itzuli ginen bide beretik baina aurkako norantzan Ordizia aldera.

Parrandan murgilduta, nork bere bidea hartu zuen eta gutxi batzuek amaitu genuen batera. Argazki mordoa ateratzeaz gain, barre algara franko egin genuen euskarako arauak errepasatuz (izugarria izan zen!!). Gehiagotan egiteko modukoa, bai horixe!!! Berehalakoan ahazten ez diren horietakoa izan baitzen inongo dudarik gabe.

Beraz, lerro hauek idazten ari garenok ez dakigunez denon eguna nola amaitu zen, zuen esperientziak kontatzera animatu nahi zaituztegu (konta daitezkeenak, behintzat!). Besterik gabe, hurrengoaren zain gelditzen gara…

Argazki gehiago ikusi nahi badituzue, Stickam-ean sar zaitezte. Halere, beste argazki guztiak Flickr-en aurkitu ahal izango dituzue hemendik egun batzuetara (ezin izan ditugu gaur sartu hilabeteko megak bukatuta ditugulako).

Kaixo lagunok! Zuetako nor ez da txikitatik Son Goku heroiaren jarraitzaile izan? Garai politak haiek, memoria kaskar honen arabera arratsaldeko zortzietan hasten zen hasiera batean eta ez zegoen inor nire gelan ordu honetan kutxa tuntunaren aurrean ez zegoena. Askoren ustez, bizitzako telesail onena izan da, da eta izango da.

Txikitatik pagaren zati handi bat kromo eta antzekoak (tazoak, posterrak, txapak…) erosten xahutzen (ge)nituen. Helduxeagoa egin nintzenean, hamar bat urterekin, telebistan Son Goku azaltzen ez zelarik, paga erdiarekin, astero-astero izebaren dendara joan eta “serie amarilla” delakoaren komiki-kolekzioaren faszikulua erosten nuen nire amaren begirada haserrearen pean. Komiki bakoitzak telebistako kapitulu bati zegokion, nire alaitasuna 120. alea jasotzean amaitu zen nire “amatxitok”, bere onetik irtenda, gehiago erostea debekatu baitzidan.

Bost bat urte beranduago, ordea, izebaren dendan nengoela, nire heroi Son Gokuren komikien faszikuloak berriro hasi zirela ikusi nuen , baina oraingoan Japoniako estiloan, hau da, eskubitik ezkerrera, eta gainera lodikoteagoa (hamar bat kapitulu zituen barnean). Bilduma hau ere egiten hasi nintzen eta, momenturik onenean, bidaltzeari utzi zioten. 25. tomoan bilduma bertan behera geratu zen, Freezer-en bigarren metamorfosi eta Son Gokuren sendatzearekin.

Hau guztia ahaztua nuelarik, duela gutxi Planeta de Agostini etxeak serie hau DVD formatuan kaleratzen zuela zioen iragarkia ikusi nuen. Arratsalde horretan bertan joan nintzen izebaren dendara, lehen ez badut esan ere, nire izebaren denda Mujika papertegia da (munduko papertegirik onena je je) eta bertan lortu ditut Dragoi Bolako kapitulu gehienak (abuztuan itxi egiten du). Ez zituztela bidali esan zidan. Aste batzuk pasa dira ordundik eta esperantza galdua dut inoiz iritsiko diren ere.

Kuriositatez gaur interneten begira hasi eta Wikipedian Son Gokuri buruzko informazio mordoa dagoela konturatu naiz. Eta benetan poztu nauena bertako link batek eman dit, El mundo de Dragon Ball deritzonak, hain zuzen ere. Bertan bidaltzeari utzi zioten tomo guztiak daude erabiltzaile ororentzat. Argazkiak interesatzen bazaizkizu, egin klik hemen eta milaka izango dituzu. Gainera, jakin dudanez, e-mulen euskarazko lehenengo 28 kapituluak eta gaztelaniazko guztiak eskura daitezke. Euskarazko letra ere lortu dut:

Hummer etxeak kaleraturiko azken hau, lehenagoko hiru autoak (H1, H2 eta H2 SUT) baino txikiagoa da, eta Europa alderako egokiagoa. Hala ere, ez da batere txikia: ia bost metro luze (4’7m), bi metro zabal (1’89m) eta beste hainbeste altu (1.89m). Beste era batera esanda, Nissan Pathfinder eta Toyota Land Cruiser autoen antzeko tamainak ditu, eta honekin adierazi nahi da, ez dela aparkatu ahal izateko arazorik izango, baldin badago non aparkatu behintzat.

Bere hiru aurreko modeloen antz handia du, angelu zuzen askoz osaturiko diseinua, izugarrizko gurpilak, azken hauen arteko tarte handia eta kristal belztu eta txikiak.

Barrualdetik begiratuz:

Errespetua sortzen duen kanpoko itxura militarra ahantziz, luxuzko autoa dirudi barnealdetik. Bere anaiek baino akabaera hobeak ditu, eta, horrez gain, ekipamendu osatuagoa du. Modan jartzen ari diren eserleku berogailudunak ditu, sabaian kristalezko leiho irristatzailea eta luxuzko gehigarri gehiago, larruzko eserlekuak esaterako. Denetan bitxiena, ordea, oso gutxi ikus daitekeen satelite bidezko XM irratia da. Posible da gainera sei hazbete eta erdiko pantaila duen GPS nabigatzailea ezartzea; noski, azken honek garestitu egingo du autoa erostera joateko garaian.

Motorearen xehetasunak:

H3 berriak Vortec 3500 motorea darama, 220 zalditako indarra duena. Gasolinazkoa da eta oraingoz izango duen motore bakarra. Hau da, agian, Europako merkatutik pixka bat aldentzen duen arrazoia, jakina baita diesela dela nagusi gure kontinentean. Motorearen kontsumoa, hala ere, ez da neurriz gainekoa, alderantziz, oso ongi mugatua dago: batez beste 11’8 litro ehun kilometroko.
Gasolinazko 220 zaldik indar asko diruditen arren, 2 tona pasako auto batean (2132 kg), nahiko justu geratzen dira, batik bat autopistetan auto eta kamioiak aurreratzerakoan. Gainera, bere abiadura 158 km/h-ra mugatua dago.

Garbi geratzen da, beraz, ez dela errepiderako eginiko autoa. Beraz, mendia dugu Hummer handi honi probetxua ateratzeko leku bakarra. Mendian gabiltzala, oztopo gutxik gera dezakete eta zabalera handia duen arren, merkatuko autorik onenetarikoa da mendian ibiltzeko, oso ongi prestatua baitu azpialdea. Hori dela eta edozein lekutan sar gaitezke beldur handirik gabe.

Prezio aldetik, berriz, oso ondo dago, 48800 eurotik aurrera hasten baita bere balioa. Europako merkatuan aurrera egiten laguntzen dion arrazoia da, beste autoekin alderaturik antzeko balioa baitu. Esan behar da, H3-ak, bere anaien erdia balio duela. Honakoak dira luxuzko 4x4 autoetan ezagunenak:

X5 50600€*
TOUAREG 49420€*
XC90 45400€*
Q7 54860€*
*balio hauek gasolinazko autorik merkeenei dagozkie.

Aurreko balio horiekin alderaturik, H3-ak erraz egin dezake aurrera. Azkenik, esan behar asko ikusiko ez den arren, irailaren erdirako 20 eskaera eginik zeudela, prezioa jakin aurretik. Horrek esan nahi du, geroztik gehiago saldu direla eta, egunen batean, gure herrian bertan ikusteko aukera izango dugula.

Kontu hau, jende askorentzat barregarria dirudien arren, oso larria da. Benetan kezkatzeko modukoa da gaur egungo astoen egoera. Urteetan tratu txarrak jasan izan dituen espeziea da, nahiz eta animalia hauek berez zintzoak, samurrak eta leialak izan.

Astoak uste baino azkarragoak dira, nahiz eta gizakiak antzina zamalari huts bezala erabil zitekeen animalia besterik ez zela pentsatu. Eta, bereziki, pentsaera horrek kokatu du gaur egun astoa galtzeko zorian dagoen espezieen artean, izan ere 75.000 besterik ez baitaude mundu osoan.

Ohitura berrien jaiotzak, nekazal munduko modernizazioari batuta, astoak lan tresna moduan erabili behar ez izatea ekarri du. Animalia honekiko errespetu ezak, baloraziorik ez eskaintzea ekarri du, eta balorazio horrek eramaten du jendea pentsatzera iraunarazi beharreko espeziea ez dela.

Askok animalia basatiak direla uste arren, guztiz oker daude; gizakien zaintza behar du, etxeko animalia izatean, berak ezin baitu bere burua egoki zaindu. Hala ere, esan beharra dago badaudela mendian bakarrik bizi direnak, baina hauek ez dira beraien nahiaz han bizi, abandonatuak izan direlako edo ihes egin dutelako baizik.

Ezaugarriei erreparatuz, belar eta landare mota ezberdinez elikatzen den animalia da. Leku aldapatsu eta malkartsuetan arazorik gabe molda daiteke, horregatik gizakiak bidaia askotan laguntzaile bezala erabili izan du. Ezaugarri horiek guztiez gain, garrantzitsuenetako bat oroimen ahalmena izugarri garatua izatea da, entzumena eta ikusmenaren aurretik. Horregatik, gai da ibili den edozein toki gogoratzeko, behin bakarrik egin izan badu ere.

Zorionez, gaur egun badaude espezie hau babesten duten hainbat erakunde, adibidez, Asociacion de Amigos del Burro, Madrilen. Erakunde hauetan, animaliak zaintzeaz gain, kontzientziatze-kanpainak antolatzen dituzte, errealitatea zein den interesatua dagoen edonori azaltzeko. Baita haurtzaindegi moduan ere egiten dute lan, bertara jendeak behar edo nahi ez dituen astoak eramaten dituztelarik. Bitxikeria moduan esan, animalia hauek babesteko eta laguntzeko aukera ematen dutela, donazio bidez beraien bizi kalitatea hobetu ahal izateko.

Informazio gehiago orrialde hauetan: (tamalez, gaztelaniaz daude soilik)

• Astoei buruzko informazioa
• Informazio gehiago
• ACTYMA elkartea
• S.E.P.E elkartea